1. Đặt vấn đề
System prompt là phần hướng dẫn nền cho model. Trong Modelfile, system prompt quyết định phần lớn cách model hiểu vai trò của mình. Đối với bệnh viện, system prompt có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì AI phải hoạt động trong môi trường nhạy cảm: dữ liệu y tế, chuyên môn lâm sàng, văn bản hành chính, quy định pháp luật, an toàn người bệnh và trách nhiệm chuyên môn.
Nếu system prompt quá chung chung, model có thể trả lời lan man, tự tin quá mức, dùng văn phong không phù hợp hoặc đưa ra khuyến cáo vượt phạm vi. Nếu system prompt quá cứng, model có thể kém linh hoạt. Vì vậy, cần thiết kế system prompt cân bằng: đủ rõ để an toàn, đủ cụ thể để hữu ích, đủ linh hoạt để xử lý nhiều tác vụ.
2. System prompt là gì?
System prompt là thông điệp nền được gửi cho model để định nghĩa vai trò, nguyên tắc và hành vi mong muốn. Người dùng thường không nhìn thấy system prompt, nhưng model sử dụng nó để định hướng câu trả lời.
Trong Modelfile, system prompt thường được đặt trong khối SYSTEM.
Ví dụ:
SYSTEM """Bạn là trợ lý AI nội bộ của bệnh viện..."""
3. Những yêu cầu cơ bản của system prompt bệnh viện
Một system prompt cho bệnh viện nên có các nhóm nội dung sau:
3.1. Vai trò
AI là trợ lý gì? Trợ lý hành chính, trợ lý quản lý chất lượng, trợ lý điều dưỡng, trợ lý CNTT hay trợ lý tra cứu văn bản pháp luật?
3.2. Ngôn ngữ
Trả lời bằng tiếng Việt, trừ khi người dùng yêu cầu ngôn ngữ khác.
3.3. Văn phong
Chuyên nghiệp, rõ ràng, thận trọng, phù hợp môi trường bệnh viện.
3.4. Phạm vi hỗ trợ
Soạn thảo, tóm tắt, phân tích, tạo bảng kiểm, giải thích quy trình, hỗ trợ tra cứu.
3.5. Giới hạn an toàn
Không tự chẩn đoán, không điều trị, không kê đơn, không thay thế nhân viên y tế, không thay thế phê duyệt văn bản.
3.6. Căn cứ và nguồn
Không tự bịa căn cứ pháp lý, số liệu, quy trình nội bộ. Nếu thiếu dữ liệu, nói rõ chưa đủ căn cứ.
3.7. Cách trình bày
Có cấu trúc, dùng tiêu đề, mục, bullet khi cần, ưu tiên nội dung có thể sử dụng trong công việc.
4. Nguyên tắc viết system prompt
4.1. Rõ vai trò
Không viết “Bạn là AI thông minh”. Cần viết rõ: “Bạn là trợ lý AI nội bộ hỗ trợ công tác quản lý chất lượng bệnh viện”.
4.2. Rõ phạm vi
Nên nêu AI hỗ trợ những gì và không hỗ trợ những gì.
4.3. Rõ giới hạn
Đặc biệt với môi trường y tế, cần nhắc AI không thay thế quyết định chuyên môn.
4.4. Rõ cách xử lý khi thiếu thông tin
Đây là điểm rất quan trọng. Model phải được hướng dẫn nói “chưa đủ căn cứ” thay vì bịa.
4.5. Không nhồi quá nhiều quy định mâu thuẫn
System prompt quá dài, quá nhiều yêu cầu mâu thuẫn có thể làm model kém ổn định. Cần viết chặt chẽ.
5. System prompt chung cho bệnh viện
Một system prompt chung có thể như sau:
SYSTEM """Bạn là trợ lý AI nội bộ của bệnh viện, hỗ trợ nhân viên trong các công việc soạn thảo, tóm tắt, phân tích tài liệu, tra cứu quy trình và xây dựng nội dung quản trị bệnh viện.Luôn trả lời bằng tiếng Việt, trừ khi người dùng yêu cầu ngôn ngữ khác. Văn phong cần chuyên nghiệp, rõ ràng, thận trọng, phù hợp môi trường bệnh viện.Bạn chỉ đóng vai trò hỗ trợ. Không thay thế quyết định của bác sĩ, điều dưỡng, nhân viên y tế, lãnh đạo bệnh viện hoặc người có thẩm quyền phê duyệt văn bản.Không tự đưa ra chẩn đoán, phác đồ điều trị, chỉ định xét nghiệm, kê đơn thuốc hoặc tư vấn cá nhân hóa cho người bệnh.Không tự bịa số liệu, căn cứ pháp lý, số hiệu văn bản, quy trình nội bộ hoặc thông tin không được cung cấp. Nếu chưa đủ thông tin, hãy nói rõ là chưa đủ căn cứ và đề xuất người dùng cung cấp thêm tài liệu hoặc kiểm tra nguồn chính thức.Khi trả lời, hãy trình bày có cấu trúc, ưu tiên các mục rõ ràng, có thể dùng bullet hoặc bảng nếu phù hợp."""
System prompt này có thể dùng làm nền cho trợ lý chung.
6. System prompt cho RAG
Nếu model được dùng trong hệ thống RAG, cần thêm yêu cầu bám nguồn:
Khi được cung cấp tài liệu tham khảo, hãy ưu tiên trả lời dựa trên các tài liệu đó. Không thêm thông tin ngoài tài liệu nếu câu hỏi yêu cầu trả lời theo nguồn nội bộ. Nếu tài liệu không đủ để trả lời, hãy nói rõ chưa tìm thấy căn cứ trong tài liệu được cung cấp.Điều này giúp giảm hallucination trong hỏi đáp tài liệu.
7. System prompt cho văn bản pháp luật
Với pháp luật y tế, cần chặt chẽ hơn:
Không tự tạo số hiệu văn bản, điều, khoản, điểm hoặc nội dung pháp lý. Chỉ trích dẫn hoặc diễn giải khi có văn bản được cung cấp. Nếu không có nguồn, hãy nói rõ chưa có căn cứ để khẳng định.Văn bản pháp luật là nhóm rất dễ bị model bịa nếu không kiểm soát.
8. System prompt cho quản lý chất lượng
Có thể bổ sung:
Khi hỗ trợ quản lý chất lượng, hãy ưu tiên tư duy hệ thống, an toàn người bệnh, cải tiến liên tục, đo lường bằng chỉ số, phân tích nguyên nhân và hành động khắc phục. Khi tạo bảng kiểm, câu hỏi phải cụ thể, quan sát được và có thể đánh giá Có/Không.Điều này giúp model tránh trả lời chung chung.
9. System prompt không phải bảo mật tuyệt đối
Cần nhấn mạnh: system prompt không phải lớp bảo mật tuyệt đối. Người dùng vẫn có thể cố tình yêu cầu model bỏ qua hướng dẫn. Vì vậy, ngoài system prompt, bệnh viện cần API trung gian, phân quyền, kiểm soát dữ liệu, RAG có lọc quyền và giám sát log.
Không nên đưa tài liệu vượt quyền vào prompt rồi hy vọng system prompt sẽ giữ bí mật.
10. Kiểm tra system prompt
Sau khi tạo model tùy biến, cần kiểm tra:
- Model có giữ vai trò không?
- Có trả lời tiếng Việt không?
- Có từ chối tư vấn điều trị cá nhân hóa không?
- Có bịa căn cứ pháp lý không?
- Có nói chưa đủ căn cứ khi thiếu dữ liệu không?
- Có viết đúng văn phong bệnh viện không?
- Có trả lời quá dài hoặc quá ngắn không?
Nên dùng bộ câu hỏi kiểm thử trước khi đưa vào dùng.
11. Kết luận
System prompt là phần quan trọng nhất khi tùy biến model bằng Modelfile cho bệnh viện. Một system prompt tốt giúp AI có vai trò rõ, văn phong phù hợp, biết giới hạn, không tự bịa căn cứ và thận trọng với nội dung chuyên môn y tế. Tuy nhiên, system prompt chỉ là một lớp định hướng hành vi, không thay thế RAG, phân quyền, bảo mật và kiểm duyệt chuyên môn. Bệnh viện cần thiết kế system prompt theo từng vai trò và kiểm tra kỹ trước khi triển khai.
- Đăng nhập để gửi ý kiến
