Chương 14. Ứng dụng AI local trong hoạt động chuyên môn

Giới thiệu chương

Ứng dụng AI local trong hoạt động chuyên môn là một chủ đề rất quan trọng nhưng cũng rất nhạy cảm. Nếu ở các chương trước, AI local chủ yếu được đặt trong bối cảnh quản trị, quản lý chất lượng, tra cứu quy trình và hỗ trợ soạn thảo văn bản, thì ở chương này, AI bắt đầu tiến gần hơn đến lĩnh vực chuyên môn y tế: hướng dẫn chuyên môn, tài liệu lâm sàng, giáo dục sức khỏe, checklist an toàn người bệnh, hồ sơ bệnh án, nghiên cứu khoa học và đào tạo liên tục.

Đây là nhóm ứng dụng có tiềm năng lớn. Bệnh viện có rất nhiều tài liệu chuyên môn: phác đồ, hướng dẫn chẩn đoán và điều trị, quy trình kỹ thuật, quy trình chăm sóc, hướng dẫn sử dụng thuốc, hướng dẫn kiểm soát nhiễm khuẩn, tài liệu đào tạo, bài báo khoa học, khuyến cáo chuyên ngành, hướng dẫn giáo dục sức khỏe cho người bệnh. Nếu được tổ chức tốt bằng RAG và chạy trên hạ tầng AI local, nhân viên y tế có thể tra cứu nhanh hơn, tóm tắt tài liệu dễ hơn, xây dựng phiếu hướng dẫn người bệnh tốt hơn, chuẩn hóa checklist an toàn hơn và hỗ trợ nghiên cứu khoa học thuận lợi hơn.

Tuy nhiên, chính vì liên quan đến chuyên môn y tế, chương này phải đặt ra giới hạn rõ ràng. AI local không phải bác sĩ. AI local không phải điều dưỡng. AI local không phải hội đồng chuyên môn. AI local không được tự chẩn đoán, tự kê đơn, tự chỉ định xét nghiệm, tự diễn giải kết quả cận lâm sàng cho ca bệnh cụ thể, tự đọc hình ảnh y tế, tự quyết định điều trị hoặc tự tư vấn cá nhân hóa cho người bệnh. AI có thể hỗ trợ tra cứu, tóm tắt, soạn thảo, chuẩn hóa, gợi ý và đào tạo; nhưng quyết định chuyên môn vẫn thuộc về nhân viên y tế có thẩm quyền.

Trong bệnh viện, một câu trả lời sai về văn phong hành chính có thể sửa được. Nhưng một câu trả lời sai về chuyên môn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn người bệnh. Vì vậy, nguyên tắc sử dụng AI trong hoạt động chuyên môn phải chặt chẽ hơn: có nguồn tài liệu rõ ràng, có RAG, có phân quyền, có cảnh báo, có kiểm duyệt chuyên môn, có ghi log khi cần, có quy trình sử dụng và có giới hạn phạm vi. Câu trả lời AI phải được xem là tài liệu hỗ trợ tham khảo, không phải chỉ định y khoa.

Chương này gồm 9 bài. Các bài đầu trình bày cách AI local hỗ trợ tra cứu và tóm tắt hướng dẫn chuyên môn. Các bài tiếp theo tập trung vào xây dựng phiếu tư vấn, phiếu hướng dẫn người bệnh, chuẩn hóa nội dung giáo dục sức khỏe và checklist an toàn người bệnh. Phần sau thảo luận một chủ đề rất nhạy cảm: tổng hợp thông tin từ hồ sơ bệnh án, với điều kiện, giới hạn và rủi ro. Cuối chương là các ứng dụng trong nghiên cứu khoa học, đào tạo liên tục và danh sách những tác vụ không nên giao hoàn toàn cho AI local.

Mục tiêu của chương này là xây dựng một cách tiếp cận cân bằng: không phủ nhận tiềm năng của AI local trong chuyên môn, nhưng cũng không thần thánh hóa AI. Cách dùng đúng là đưa AI vào vai trò trợ lý tri thức và trợ lý soạn thảo chuyên môn có kiểm soát, giúp nhân viên y tế làm việc nhanh hơn, học tập tốt hơn, chuẩn hóa tài liệu tốt hơn và giảm bỏ sót trong một số quy trình an toàn; đồng thời luôn giữ nguyên tắc con người chịu trách nhiệm chuyên môn cuối cùng.