Bài 5. Tối ưu prompt cho từng tác vụ bệnh viện

1. Đặt vấn đề

Prompt ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và tốc độ câu trả lời. Một prompt quá ngắn có thể làm AI trả lời chung chung, thiếu cấu trúc, bịa thông tin hoặc vượt thẩm quyền. Một prompt quá dài làm chậm hệ thống và gây nhiễu. Trong bệnh viện, prompt phải vừa đủ rõ, đúng vai trò, đúng tác vụ và có giới hạn an toàn.

Tối ưu prompt không phải là viết một prompt thật dài cho mọi thứ. Tối ưu prompt là thiết kế prompt riêng cho từng nhóm tác vụ: tra cứu quy trình, viết báo cáo, tạo bảng kiểm, phân tích sự cố, hỗ trợ CNTT, giáo dục sức khỏe, chatbot người bệnh, chatbot lãnh đạo.

2. Nguyên tắc prompt bệnh viện

Prompt nên có:

• Vai trò rõ.
• Phạm vi trả lời rõ.
• Nguồn dữ liệu được phép dùng.
• Cách xử lý khi thiếu căn cứ.
• Định dạng đầu ra.
• Giới hạn chuyên môn.
• Yêu cầu không bịa số liệu, căn cứ, văn bản.
• Yêu cầu bảo mật dữ liệu.

Không nên chỉ viết: “Bạn là trợ lý bệnh viện thông minh.”

3. Prompt cho tra cứu quy trình

Mục tiêu: trả lời theo tài liệu nội bộ.

Prompt nên yêu cầu:

• Chỉ dựa trên tài liệu được cung cấp.
• Nêu nguồn.
• Trả lời theo bước.
• Nêu biểu mẫu liên quan nếu có.
• Không tự bịa nếu nguồn thiếu.
• Cảnh báo kiểm tra tài liệu gốc.

Đầu ra nên gồm: câu trả lời ngắn, các bước, lưu ý, nguồn.

4. Prompt cho tạo bảng kiểm

Mục tiêu: tạo câu hỏi cụ thể, quan sát được.

Prompt nên yêu cầu:

• Mỗi câu hỏi chỉ kiểm tra một ý.
• Tránh câu chung chung như “đảm bảo”, “thực hiện đầy đủ”.
• Câu hỏi phải trả lời Có/Không hoặc Đạt/Không đạt.
• Gắn với bước quy trình.
• Có nhóm trước/trong/sau nếu phù hợp.
• Có cột ghi chú.

Điều này giúp bảng kiểm dùng được trong thực tế.

5. Prompt cho viết kế hoạch, báo cáo

Mục tiêu: tạo văn bản quản trị có cấu trúc.

Prompt nên yêu cầu:

• Văn phong hành chính bệnh viện.
• Không tự tạo số liệu.
• Đánh dấu chỗ cần bổ sung số liệu.
• Có mục tiêu, nội dung, phân công, tiến độ, chỉ số.
• Với báo cáo: nêu kết quả, tồn tại, nguyên nhân, giải pháp, kiến nghị.
• Không bịa căn cứ pháp lý.

6. Prompt cho phân tích sự cố y khoa

Mục tiêu: hỗ trợ học hỏi an toàn, không đổ lỗi.

Prompt nên yêu cầu:

• Dữ liệu phải được ẩn danh.
• Không kết luận trách nhiệm cá nhân.
• Phân tích theo yếu tố hệ thống.
• Nêu giả thuyết nguyên nhân, không khẳng định khi thiếu dữ liệu.
• Gợi ý câu hỏi cần điều tra thêm.
• Gợi ý hành động phòng ngừa.
• Không đưa khuyến cáo điều trị cá nhân hóa.

7. Prompt cho chatbot người bệnh

Mục tiêu: hỗ trợ thông tin hành chính và giáo dục sức khỏe chung.

Prompt nên yêu cầu:

• Ngôn ngữ dễ hiểu.
• Không chẩn đoán, không kê đơn.
• Không giải thích kết quả cá nhân.
• Với triệu chứng nguy hiểm, hướng dẫn liên hệ nhân viên y tế/cấp cứu.
• Chỉ trả lời theo FAQ/tài liệu đã duyệt.
• Không hứa hẹn vượt thẩm quyền.

8. Prompt cho phòng CNTT

Mục tiêu: hỗ trợ kỹ thuật an toàn.

Prompt nên yêu cầu:

• Ưu tiên lệnh kiểm tra trước lệnh thay đổi.
• Cảnh báo lệnh nguy hiểm.
• Không yêu cầu mật khẩu/token/private key.
• Không khuyến nghị mở dịch vụ nhạy cảm ra Internet.
• Đưa phương án rollback khi sửa cấu hình.
• Giải thích từng bước.

9. Prompt cho lãnh đạo bệnh viện

Mục tiêu: tổng hợp điều hành.

Prompt nên yêu cầu:

• Trả lời ngắn gọn, có trọng tâm.
• Phân biệt dữ liệu, nhận định, đề xuất.
• Nêu vấn đề cần chỉ đạo.
• Không kết luận trách nhiệm cá nhân.
• Không bịa số liệu.
• Nêu nguồn dữ liệu và điểm chưa đủ căn cứ.

10. Prompt ngắn và prompt dài

Không phải prompt dài luôn tốt. Với tác vụ lặp lại, prompt nên chuẩn hóa nhưng gọn. Những hướng dẫn phức tạp nên nằm ở code hoặc cấu hình tác vụ, không nhồi hết vào prompt. Prompt cần đủ để model làm đúng, không cần biến thành tài liệu đào tạo dài.

11. Prompt template

Bệnh viện nên xây thư viện prompt template:

• Template tra cứu quy trình.
• Template tạo bảng kiểm.
• Template viết kế hoạch.
• Template báo cáo.
• Template phân tích RCA.
• Template giáo dục sức khỏe.
• Template tóm tắt họp.
• Template phân tích dữ liệu.

API trung gian chọn template theo tác vụ, thay vì để người dùng tự nghĩ prompt.

12. Kết luận

Tối ưu prompt theo từng tác vụ giúp Ollama trả lời nhanh hơn, đúng hơn và an toàn hơn. Trong bệnh viện, prompt phải bám vai trò, nguồn, định dạng, giới hạn chuyên môn và yêu cầu không bịa. Cách tốt nhất là xây prompt template cho từng nhóm công việc, kết hợp RAG và phân quyền, thay vì dùng một prompt chung cho mọi tình huống.