Bài 1. Giai đoạn 1: Nhận thức và chuẩn bị

1. Đặt vấn đề

Giai đoạn đầu tiên của triển khai AI local không phải là cài Ollama, tải model hay mua GPU. Giai đoạn đầu tiên là nhận thức và chuẩn bị. Nếu lãnh đạo bệnh viện, phòng Công nghệ thông tin, phòng Quản lý chất lượng, phòng Kế hoạch tổng hợp và các đơn vị sử dụng chưa hiểu đúng về AI local, dự án dễ bị kỳ vọng sai.

Một số người có thể kỳ vọng AI sẽ thay bác sĩ, tự đọc bệnh án, tự trả lời mọi câu hỏi chuyên môn. Một số người khác lại quá lo ngại và cho rằng AI không nên dùng trong bệnh viện. Cả hai cực đoan này đều không phù hợp. Nhận thức đúng là: AI local có thể hỗ trợ mạnh trong tra cứu, tóm tắt, soạn thảo, phân tích, đào tạo, RAG và quản trị tri thức; nhưng không thay thế quyết định chuyên môn, không tự xử lý dữ liệu nhạy cảm và không tự vận hành nếu thiếu kiểm soát.

2. Mục tiêu của giai đoạn nhận thức

Giai đoạn này nhằm:

• Thống nhất AI local là gì.
• Xác định vì sao bệnh viện cần AI local.
• Phân biệt AI local với AI cloud.
• Nhận diện các nhóm ứng dụng phù hợp.
• Nhận diện các nhóm ứng dụng chưa nên làm.
• Xác định rủi ro dữ liệu, chuyên môn, pháp lý và vận hành.
• Xác định đơn vị phụ trách.
• Xác định phạm vi thí điểm ban đầu.
• Chuẩn bị hạ tầng và dữ liệu.

3. Các bên cần tham gia

Không nên để phòng Công nghệ thông tin làm một mình. Cần có:

• Lãnh đạo bệnh viện.
• Phòng Công nghệ thông tin.
• Phòng Quản lý chất lượng.
• Phòng Kế hoạch tổng hợp.
• Phòng Điều dưỡng.
• Đại diện một số khoa/phòng sử dụng.
• Bộ phận phụ trách an toàn thông tin nếu có.
• Bộ phận pháp chế/hành chính nếu có.
• Bộ phận truyền thông hoặc công tác xã hội nếu triển khai chatbot người bệnh.

AI local là dự án liên ngành, không chỉ là dự án kỹ thuật.

4. Nội dung cần thống nhất ngay từ đầu

Cần thống nhất:

• AI local chạy trong hạ tầng bệnh viện.
• Không mở Ollama trực tiếp ra Internet.
• Không đưa bệnh án hoặc dữ liệu nhạy cảm vào chatbot chung.
• AI chỉ hỗ trợ, không thay thế quyết định chuyên môn.
• Câu trả lời cần nguồn khi dùng cho quy trình/quy định.
• Mọi nội dung chính thức phải được người có thẩm quyền kiểm tra.
• Giai đoạn đầu ưu tiên tác vụ ít rủi ro.
• Phải có backup, log, phân quyền và tài liệu vận hành.

5. Xác định vấn đề cần giải quyết

Không nên triển khai AI vì “có AI”. Cần xác định vấn đề thật, ví dụ:

• Nhân viên khó tìm quy trình, biểu mẫu.
• Phòng chức năng mất nhiều thời gian soạn báo cáo.
• Phòng Quản lý chất lượng mất thời gian tạo bảng kiểm.
• Phản ánh người bệnh khó phân loại.
• Văn bản pháp luật y tế khó tra cứu.
• Nhân viên mới khó học quy trình.
• Tài liệu nội bộ phân tán.
• Câu hỏi lặp lại nhiều.

Vấn đề càng rõ, ứng dụng AI càng dễ thành công.

6. Xác định phạm vi không làm trong giai đoạn đầu

Giai đoạn đầu nên tránh:

• Tích hợp trực tiếp EMR.
• Xử lý bệnh án định danh.
• Tư vấn điều trị cá nhân hóa.
• Kê đơn hoặc gợi ý thuốc cho ca bệnh.
• Đọc hình ảnh y tế.
• Tự động ghi ngược vào HIS/EMR/LIS/PACS.
• Phân tích sự cố y khoa chưa ẩn danh.
• Chatbot người bệnh trả lời chuyên môn.

Việc xác định “không làm gì” quan trọng không kém “sẽ làm gì”.

7. Chuẩn bị hạ tầng

Cần kiểm tra:

• Máy chủ.
• GPU.
• RAM.
• SSD/NVMe.
• HDD.
• UPS.
• Network.
• Ubuntu Server.
• NVIDIA driver.
• Quyền quản trị.
• Kế hoạch backup.
• Vị trí đặt máy chủ.
• Chính sách truy cập từ mạng nội bộ.

Nếu phần cứng chưa ổn định, không nên triển khai rộng.

8. Chuẩn bị dữ liệu

Cần bắt đầu thu thập và phân loại:

• Quy trình.
• Quy định.
• Biểu mẫu.
• Bộ tiêu chí chất lượng.
• Hướng dẫn đánh giá.
• Mẫu kế hoạch.
• Mẫu báo cáo.
• FAQ.
• Tài liệu đào tạo.
• Văn bản pháp luật y tế.
• Tài liệu website nội bộ.

Đồng thời cần loại bỏ bản nháp, bản cũ, bản trùng và tài liệu không được phép đưa vào AI.

9. Chuẩn bị nhân sự

Cần có tối thiểu:

• Người phụ trách kỹ thuật AI local.
• Người phụ trách dữ liệu/tài liệu.
• Người phụ trách nghiệp vụ từng phòng thí điểm.
• Người kiểm tra chất lượng câu trả lời.
• Người phụ trách bảo mật/phân quyền.
• Người hỗ trợ đào tạo người dùng.

Nếu thiếu nhân sự phụ trách, hệ thống dễ dừng ở mức thử nghiệm.

10. Đầu ra của giai đoạn 1

Sau giai đoạn này, cần có:

• Mục tiêu triển khai.
• Danh sách use case ưu tiên.
• Danh sách use case chưa làm.
• Danh sách đơn vị thí điểm.
• Cấu hình máy chủ dự kiến.
• Danh mục dữ liệu ban đầu.
• Nguyên tắc bảo mật cơ bản.
• Người phụ trách.
• Kế hoạch giai đoạn 2.

11. Kết luận

Giai đoạn nhận thức và chuẩn bị quyết định chất lượng toàn bộ lộ trình triển khai AI local. Bệnh viện cần thống nhất mục tiêu, phạm vi, rủi ro, dữ liệu, nhân sự và nguyên tắc sử dụng trước khi cài đặt kỹ thuật. Làm tốt giai đoạn này giúp tránh kỳ vọng sai, tránh triển khai quá rộng và tạo nền tảng an toàn cho các bước tiếp theo.